DI TÍCH ĐỀN THỜ VÀ MỘ CỦA ĐOAN QUẬN CÔNG BÙI THẾ ĐẠT

DI TÍCH ĐỀN THỜ VÀ MỘ CỦA ĐOAN QUẬN CÔNG BÙI THẾ ĐẠT

PHÁT BIỂU CỦA ĐẠI DIỆN HỌ BÙI NGHỆ AN

TẠI HỘI NGHỊ BÀN THỐNG NHẤT TÊN BẰNG DI TÍCH DANH THẮNG

ĐỀN VÀ MỘ NGÀI ĐẠI TƯ ĐỒ ĐOAN QUẬN CÔNG BÙI THẾ ĐẠT

——————————–

     ( Bài phát biểu chính thức tại HN chiều 28/6/2016 tại UBND xã Diễn Ngọc )

 

  Kính thưa Chị Quỳnh Anh, Phó Giám đốc Sở VHTT& DL tỉnh Nghệ An, và đại diện  phòng Quản lý Di sản, Ban Di tích DT thuộc sở VHTT&DL tỉnh nghệ An.

   Kính thưa các vị đại diện Lãnh đạo và các Ban ngành huyện Diễn Châu, Đại diễn UBND 2 xã Diễn Ngọc, Diễn Bích, Ban Quản lý Đền và Ban cán sự xóm Trung Yên, xã Diễn Ngọc.

   Kính thưa các vị đại diện Thường trực HĐTL và BCH họ Bùi tỉnh Nghệ An và họ Bùi Diễn Châu.

   Lời đầu tiên, thay mặt HĐTL, BCH họ Bùi tỉnh Nghệ An và họ Bùi Diễn Châu, tôi xin kính gửi đến các quý vị Đại biểu lời chào thân ái và lời chúc tốt đẹp nhất.

      Kính thưa các cụ, các bác các anh, các chị ! .

Trong những tháng qua, các bác trong HĐTL và BCH họ Bùi Nghệ An đã nỗ lực cao độ trong việc sưu tầm nghiên cứu nhiều tài liệu khác nhau để hiểu biết hơn về công tích của Ngài Bùi Thế Đạt. Đồng thời, bằng mọi biện pháp pháp luật cho phép, chúng tôi đã kiên trì làm hết sức mình để trả lại tên cho Ngài vào bằng Di tích lịch sử tỉnh đã công nhận.

   Để đáp ứng nguyện vọng chính đáng của bà con họ Bùi và nhân dân địa phương. Chúng tôi đã gửi Đơn kiến nghị lên Chủ tịch UBND tỉnh NA(3 lần), Cục Di sản VN, BVHTT&DL, và Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam- qua hộp thư điện tử, công văn phát nhanh và Ban Tiếp công dân của các cấp. Vì vậy, ngày 5/7/2016 thay mặt Chủ tịch UBND tỉnh, ông Nguyễn Minh Thông, UV Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch UBND tỉnh NA đã có công văn chỉ đạo Sở VHTT&DL NA tổ chức hội nghị này.

  Về nội dung tên Bằng Di tích  Đền và Mộ Đại Tư Đồ Bùi Thế Đạt như thế nào cho đúng đầy đủ, chính xác và  khoa học  xứng tầm công lao của Ngài.

   Sau khi tham khảo ý kiến của các nhà nghiên cứu  Lịch sử – Văn hóa có nhiều kinh nghiệm trên địa bàn tỉnh, về việc xếp hạng Di tích LS VH trong đó có ông Trần Minh Siêu – nguyên Trưởng phòng Quản lý Di sản thuộc Sở VH TT&DL Nghệ An,  (người đã tham mưu thành lập tổ chức Ban Di tích Danh thắng), ông đã từng tham gia chỉ đạo xếp hạng hơn 100 di tích Lịch sử Văn hóa cấp Quốc gia và cấp tỉnh; ông Nhạc sỹ Hồ Hữu Thới, Phó Tổng biên tập thường trực Tạp chí Di sản VH thế giới – nguyên Giám đốc Sở VHTT&DL Nghệ An. Từ đó, chúng tôi có một số suy nghĩ sau đây xin báo cáo đề nghị hội nghị tham khảo:

   Qua nghiên cứu tài liệu của UBND tỉnh Nghệ An về việc phân cấp quản lý DTDT trên địa bàn tỉnh, chúng tôi thấy:

 1- 100% di tích Lịch sử có Mộ và Đền thờ ( Nhà thờ) đều phải gắn với Tên của danh nhân vào Di tích.

2- Tên của danh nhân trong bằng Di tích phải ghi chính danh của danh nhân được Nhà nước quản lý và tôn vinh, không thể đề  theo tên gọi văn hóa dân gian.

( Theo thông tin chúng tôi nắm được UBND tỉnh Nghệ An đã bàn đặt các tên đường trong đó con đường từ Vinh đi Thị xã Cửa lò được mang tên Ngài. Hy vọng con đường đó sẽ được gắn tên chính danh của Ngài là “đường Bùi Thế Đạt” ( hoặc đường Trường Sa, đường Hoàng Sa như các tỉnh đã đặt ) không thể gọi là “Đường Quan Lớn Bùng” ).

3- Qua khảo sát thực tế Bằng Di tích LS cấp Quốc gia và cấp tỉnh thường có 3 nhóm nội dung:

(1)Đền và Mộ + (2) chức, tước cao nhất của danh nhân đã được phong tặng +(3)Tên chính danh của danh nhân).

 Ví dụ : + LĂNG CHỦ TỊCH HỒ CHÍ MINH VÀ QUẢNG TRƯỜNG BA ĐÌNH.

   + Đền thờ Thái sư Cương Quốc Công Nguyễn Xí (DTLS cấp Quốc gia).

  (có thể trong tương lai, Nhà nước sẽ xây dựng công trình Đền thờ (hoặc Nhà thờ) và Mộ Đại tướng Võ Nuyên Giáp).

   Vận dụng vào trường hợp của Ngài Bùi Thế Đạt, ta chỉ cần tìm chọn chính xác chức, tước cao nhất của Ngài đưa vào nhóm( 2).

 Theo Nghệ An ký của nhà sử học Bùi Dương Lịch ghi chép về Ngài Bùi Thế Đạt :

– Từ năm 1753 – 1767(49-63 tuổi): là Đốc Lĩnh, Đốc Suất.

– Từ  1769 – 1770 (65-66 tuổi): Đoan Quận Công.

– Năm 1771 xét công lao lớn của Ngài trong trận đánh Trấn Tây Ninh, Đoan Quận Công Bùi Thế Đạt được thăng lên Đại Tư Mã, chức quan coi việc nhà binh tương đương Thượng thư bộ Binh.

– Năm 1777 Ngài Bùi Thế Đạt về trí sĩ. Năm 1778 Ngài qua đời và đươc phong Đại Tư Đồ, và  Phúc Thần.

 vậy, chúng tôi xin đề xuất với hội nghị Nội dung Bằng Di tích Lịch sử của Ngài nên ghi :

BẰNG XẾP HẠNG DI TÍCH LỊCH SỬ CẤP TỈNH, THÀNH PHỐ ĐỀN THỜ VÀ MỘ ĐẠI TƯ ĐỒ BÙI THẾ ĐẠT

Xã Diễn Ngọc, và  xã Diễn Bích Huyện Diễn Châu, Tỉnh Nghệ An

LÀ DI TÍCH LỊCH SỬ

 

(Đại Tư đồ là chức tương đương Thủ tướng được tặng sau khi mất. Đoan Quận công là tước quan võ- khi ông đang làm việc).

———————————————————————————————————

3 – (Khi cần mới phát biểu phản biện) Về ý kiến cho rằng nên chăng ghi vào Bằng Di Tích “Quan Lớn Bùng”. Chúng tôi thấy đó là tên gọi theo văn hóa dân gian, không hợp với sử sách và văn bia đã ghi về Ngài Bùi Thế Đạt. Vả lại, trong đại gia đình của Ngài, các bậc sinh thành đều làm quan lớn:

– Hiển tổ (ông nội) là Chiêu Nghi Đại tướng quân Điện Tiền Đô hiệu điểm, tước Cao Đại Hầu Đại Vương.

– Hiện khảo (bố) là Đặc Tiến Phụ quốc Thượng Tướng quân, tặng Thái Bảo Bùng Quận công Đại Vương.

   Nếu đưa vào cụm từ “Quan Lớn Bùng” vào bằng di tích của Ngài, vô hình dung là : Bằng của con, Tước của cha !.

………………………………………………………………………………………………………………………….

   Trên đây là suy nghĩ của chúng tôi về tên gọi bằng di tích Đền thờ và Mộ Ngài Bùi Thế Đạt, chúng tôi xin đề xuất để hội nghị tham khảo. Chúng tôi dứt khoát không đồng ý tên gọi “Quan lớn Bùng” như đã ghi trong bằng Di tích cũ của Ngài.

Một lần nữa chúng tôi xin trân trọng cảm ơn Sở VH TT & DL đã tạo điều kiện cho chúng tôi đại diện cho con cháu của Ngài về dự hội nghị hôm nay, và được bày tỏ chính kiến của mình để hội nghị tham khảo. Một lần nữa xin chúc sức khỏe các quý vị. Chúc Hội nghị thành công tốt đẹp!.

Xin trân trọng cảm ơn .

                                                                                          THƯỜNG TRỰC HỌ BÙI TỈNH NGHỆ AN

      ————————————————————————————————

 + Ghi chú:

– Hội nghị chiều 28/7 tại UBND xã Diễn Ngọc do SVHTT&DL chủ trì, có đại diện họ Bùi Nghệ An và Diễn Châu dự đã thống nhất nội dung bằng Di tích là:

– ĐỀN VÀ MỘ QUAN LỚN BÙNG – ĐOAN QUẬN CÔNG BÙI THẾ ĐẠT

(Nếu thay “ĐOAN QUẬN CÔNG” bằng “ĐẠI TƯ ĐỒ” là chức cao nhất sẽ đẹp hơn , nhưng vì phải dung hòa ý kiến nên phải chấp nhận ý kiến chung nếu không hội nghị sẽ bế tắc, thất bại).

                       THÔNG BÁO CỦA HỌ BÙI NGHỆ AN

(về việc giải quyết Đơn kiến nghị của họ Bùi Nghệ An bổ sung tên Bằng Di tích Lịch sử Ngài Đoan Quận công Bùi Thế Đạt).

Chấp hành chỉ thị của UBND tỉnh Nghệ An tại công văn số 4756/UBND-VX ngảy 5/7/2016, chiều ngày 28 tháng 7 năm 2016, tại Hội trường UBND xã Diễn Ngọc huyện Diễn Châu, Sở VH TT&DL Nghệ An đã tổ chức cuộc họp với nội dung giải quyết kiến nghị của họ Bùi nghệ An về việc bổ sung tên gọi di tích là Đề thờ và Mộ Quan lớn Bùng. Tham dự hội nghị có Đại diện Sở VHTT&DL Nghệ An UBND xã Diễn Châu, Ban quản lý Di tích và Danh thắng, Đại diện UBND xã Diễn Ngọc, đại diện UBND xã Diễn Bích, Đại diện Ban chỉ huy xóm Trung Yên xã Diễn Ngọc, tổ Quản lý Đền, Đại diện BCH Họ Bùi tỉnh Nghệ An và họ Bùi huyện Diễn Châu.

    Hội nghị đã dân chủ trao đổi các ý kiến khác nhau. Phía địa phương muốn giữ tên “Quan Lớn Bùng”. Ban Di tích Danh thắng không muốn đưa tên “Đoan Quận Công Bùi Thế Đạt” vì cho rằng phạm húy. Về phía dòng họ phát biểu rõ ràng dứt khoát là các loại văn bằng của Nhà nước phải được ghi tên chính danh và chức, tước cao nhất của Ngài, không dùng tên nôm mà cộng đồng địa phương thường gọi theo văn hóa dân gian.

    Được biết vừa qua, UBND tỉnh đã bàn đặt tên đường nối từ Vinh đi Cửa Lò là mang tên Bùi Thế Đạt vì Ngài đã vẽ bản đồ Hoàng Sa, Trường Sa.

    Sau khi nghe các thành viên tham dự phát biểu ý kiến tại buổi làm việc, cuộc họp đã đi đến thống nhất bổ sung tên Di tích Đền và Mộ Quan Lớn Bùng bằng tên gọi: “Đền thờ và Mộ Quan Lớn Bùng – Đoan Quận công Bùi Thế Đạt”. Đây là bài học kinh nghiệm cho việc tham mưu của ngành VHTT&DL về các công trình khoa học là: cần xem xét cụ thể để quyết định đúng về vai trò lịch sử của các danh nhân. Đồng thời, không được bỏ qua tổ chức dòng họ nơi có danh nhân và các Di tích lịch sử – Văn hóa.

                                                                                               T/M TT BCH HỌ BÙI NGHỆ AN

                                                                                                            Bùi Xuân Lương

Ghi chú:

Ngày 8/8/2016 Sở VHTT&DL Nghệ An đã có công văn báo cáo UBND tỉnh NA đề nghị tỉnh xem xét, ra quyết định thay đổi , bổ sung tên bằng Di tích Lịch sử Đền thờ và Mộ Ngài Đoan Quận công Bùi Thế Đạt. Chung tôi xin giới thiệu Công văn của Sở qua ảnh chụp dưới đây:

 

    IMG_1018

                     

                     CẢM NHẬN QUA ĐẠI HỘI HỌ LÊ NGHỆ AN

Sáng ngày 31/7/2016 tại khách sạn Mường Thanh đã long trọng khai mạc Đại hội họ Lê tỉnh Nghệ An lần thứ 2 nhiệm kỳ 2016 – 2021 khách mời từ Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Huế, Quảng Ninh, Lâm Đồng, Hải Phòng… ( có 20/22 Đoàn đại biểu đại diện Hội đồng Gia tộc họ Lê các tỉnh, thành trong cả nước về dự ). Đại biểu HĐGT họ Lê Việt Nam có ông Lê Văn Tam anh hùng lao động, chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty mía đường Lam Sơn làm chủ tịch. Ông Lê Hải Anh (Trung tướng nguyên phó tổng tham mưu Quân đội NDVN) làm phó chủ tịch thường trực. Đồng chí Trung tướng TS chính ủy Bệnh viện 108 Lê Thị Thu Hà. Chủ tịch hội khuyến học họ Lê Việt Nam..v..v.. Họ Lê  tỉnh nhà có đồng chí Lê Xuân Đại phó chủ tịch thường trực UBND tỉnh các vị đương chức và đã nghỉ hưu thủ trưởng các ngành cấp tỉnh với trên 500 đại biểu bà con trong họ Lê trong và ngoài tỉnh. Đại biểu khách mời các dòng họ có Họ Trịnh, Họ Hồ, Họ Võ… Đoàn họ Bùi Nghệ An có Cụ Bùi Nam Giao Chủ tịch Danh dự HĐTL; Ông Bùi Xuân Lương, UV BCH họ Bùi VN, Chủ Tịch BCH họ Bùi tỉnh NA; Ông Bùi Trọng Cầu Phó Chủ tịch.

Từ báo cáo đến Tộc ca họ Lê đều ca ngợi các thời vẻ vang hào hùng của các vĩ nhân dòng họ như thời Tiền Lê có thập đạo tướng quân Lê Hoàn anh hùng đánh Tống, Bình chiêm lập nên nước Đại Việt. Thời Hậu lê có Lê Lợi chống giặc Minh nhờ chuyển bản doanh từ Thanh Hóa vào Nghệ An đặt cứ điểm vùng Triều Khẩu (Nay là xã Hưng Khánh, huyện Hưng Nguyên) từ đây đã chiến thắng giặc Minh. Dưới triều Lê Thanh Tông ban hành luật Hồng Đức. Thời Lý có Thái sư Lê Văn Thịnh vị tiến sỹ đầu tiên, thời Trần có nhà sử học Lê Văn Hưu, thời hậu Lê có đại danh y Lê Hữu Trác, nhà bác học đầu tiên Lê Quý Đôn. Thời đại Bác Hồ có Lê Hồng Sơn, Lê Duẩn, Lê Khả Phiêu, Lê Mao, Lê Viết Thuật.v.v..

Hiện nay ở Nghệ An có ba vị họ Lê là phó chủ tịch UBND Tỉnh như Lê Xuân Đại, Lê Ngọc Hoa, Lê Minh Thông và thủ trưởng các ngành cấp tỉnh.

Danh sách những tấm lòng hảo tâm ủng hộ Quỹ họ, quỹ khuyến  học, khuyến tài năm 2014- 2015 xin nêu mấy vị tiêu biểu ông Lê Thanh Thản (Mường Thanh) 100 triệu đồng, Lê Ngọc Hoa Phó chủ tịch UBND tỉnh nguyên giám đốc Tổng công ty XDCT GT4 50 triệu đồng, Lê Xuân Đại, Lê Minh Thông, Phó chủ tịch UBND tỉnh mỗi người 4 triệu đồng. Tại đại hội lần  thứ này ông Lê Xuân Đại tới dự ủng hộ 10 triệu đồng. Các doanh nhân như Lê Văn Hải, Tổng giám đốc Công ty XD Hoàng Anh 15 triệu đồng, Lê Văn Sơn Quỳnh Lưu 15 triệu đồng.

Cảm nhận vui mừng của chúng tôi là các vị  đương chức hoặc đã nghỉ hưu vẫn dành tình cảm cao quý thiêng liêng tham gia hoạt động dòng họ. Khác với một số dòng họ khác mà tôi từng tiếp xúc như ông chủ tịch hội đồng họ Đậu – Đỗ phàn nàn rằng một số vị chức sắc còn e dè ngại ngùng về thắp hương nhà thờ tổ tiên vì thế mà họ không quan tâm tới hoạt động dòng họ, mặc dù họ biết hoạt động dòng họ là hướng về cội nguồn, tôn vinh tổ tiên, động viên con cháu hướng tới tương lai.

Đến dự đại hội họ Lê là dịp nhớ tới nhà bác học Lê Quý Đôn có lời nói về họ Bùi : “Con cháu sinh sôi nảy nở, công danh sự nghiệp rạng rỡ vẻ vang từ đời Lê Trang Hưng bầy tôi kế thế, tộc thuộc lớn lao, nói đến nhà quý hiểm nhất chỉ có họ Bùi mà thôi”. Bùi Tá Hán đời Hậu Lê (1568) quê ở Hoan Châu, Nghệ An, tháng 6 năm Nguyên Hòa thứ 13 (Ất Tỵ 1545) ông nhận được sắc chỉ Phù Lê diệt Mạc  tại vùng biên trấn Quảng Nam. Đến tháng 8 cùng năm thì toàn bộ vùng đất Thăng Hoa từ Nghĩa Hoàn Nhơn đã được quy  thuận dân chúng được vỗ về. Đầu năm sau (1546) triều đình có sắc phong ông làm Đô tướng dinh Quảng Nam và lưu trấn  nhận vùng đất này cho đến khi ông mất với tước Trần Quốc Công. Nhiều địa phương ở Nam bộ xây đền thờ và gọi Ngài là ông tổ họ Bùi đất phương nam. Bùi Tá Hán là người mang gươm đi mở cõi

Khoảng cuối 1950 tôi có dịp đến đền vua Lê ở xã Hưng Khánh huyện Hưng Nguyên vào những đêm văn nghệ có những nhạc sỹ, ca sỹ nổi tiếng về biểu diễn. Ngôi đền đồ sộ to lớn nhiều cột to phải hai người ôm mới xuể. Trận đại hồng thủy năm 1954 do vỡ đê đã tàn phá ngôi đền nặng nề, sau đó bom đạn đã tàn phá tiếp. Ngôi đền thiêng liêng to đẹp này nuốn khôi phục lại như xưa phải  tốn nhiều kinh phí mà vốn liếng nhà nước cấp thì ít ỏi không sánh được với Đại gia Lê Thanh Thản. ( Qua báo cáo của Chủ tịch ĐH, được biết Ông đã công đức xây dựng công trình khác của dòng họ 26 tỷ đồng, một đại gia khác 22 tỷ đồng). Nhờ công đức tổ tiên để lại, những thế hệ hậu duệ họ Lê vẫn tiếp tục phát huy truyền thống vẻ vang những người con hiền tài đã góp phần công lao vào công cuộc xây dựng đất nước và dòng họ giàu mạnh vững bền./.

                                                                                                   Bài:Bùi Xuân Lương

                                                                                                  Ảnh Bùi Trọng Cầu (Họ Bùi Nghệ An )

IMG_0994     IMG_0993

IMG_0987     IMG_0989

                                         IMG_0992