Tết Trung thu xưa không chỉ dành riêng cho trẻ

Tết Trung thu xưa không chỉ dành riêng cho trẻ

Tết Trung thu xưa không chỉ dành riêng cho trẻ

GiadinhNet – Trong đêm Trung thu, phụ nữ giúp nhau làm bánh, các loại bánh dưới hình thức các con, có những chiếc bánh trung thu to đẹp như mặt trăng…

Theo các nhà khảo cổ học,Tết Trung thu là lễ hội trăng rằm của người Việt xưa ở vùng đồng bằng sông Hồng. Đó là lễ hội vào mùa thu, khi khí trời mát mẻ, người nông dân đang chờ đến ngày thu hoạch mùa màng nên tổ chức vui chơi dưới ánh trăng.

Nhưng hiện nay tết Trung thu đã dần mất đi tính nguyên bản của nó. Trẻ em xem tết trung thu cũng giống như bất kỳ một ngày lễ tết khác trong năm vì sẽ được đi chơi và được…tặng quà. Không còn sự háo hức đi phá cỗ, trông trăng và …chơi trăng.

Tết Trung thu của người Việt xưa (ảnh tư liệu)

Theo các nhà khảo cổ học thì Tết Trung thu ở Việt Nam có từ thời xa xưa, đã được in trên mặt trống đồng Ngọc Lũ. Về sau người Hoa tiếp nhận từ văn hóa Việt và tiếp đó phổ biến thành ngày lễ truyền thống của dân tộc Đông Á như Hàn Quốc, Nhật Bản.

Theo phong tục người Việt, vào dịp Tết Trung Thu, cha mẹ bày cỗ cho các con để mừng trung thu, mua và làm đủ thứ lồng đèn thắp bằng nến để treo trong nhà và để các con rước đèn.

Trong khi tết Trung thu của người Việt đang bị mai một thì ở Hàn Quốc, Nhật Bản, hai đất nước phát triển hiện đại hàng đầu chấu Á lại giữ nguyên được ngày lễ này.

Tại đất nước này, Tết Trung thu được gọi Tết Chuseok – Lễ tạ ơn, là ngày lễ chính trong năm. Người dân xứ sở kim chi thường được nghỉ 3 ngày để chào đón và chuẩn bị cho ngày Tết Chuseok. Một loạt các sự kiện văn hóa lớn được tổ chức trong dịp này để người dân cùng khách tham quan có thế tham dự.

Nổi bật là chuỗi sự kiện tại Trung tâm toàn cầu Seoul với tên gọi “Lễ tạ ơn dành cho người Hàn Quốc và khách nước ngoài” với các buổi biểu diễn âm nhạc, võ thuật truyền thống của Hàn Quốc.

Trong khuôn khổ sự kiện, du khách nước ngoài cũng có cơ hội trải nghiệm nghi lễ thờ cúng tổ tiên, viết thư pháp, mặc trang phục hanbok, chơi các trò chơi dân gian truyền thống của Hàn Quốc như kéo sợi hoặc Tuho.

Một điều đặc biệt là tết Trung thu của Hàn Quốc được tổ chức ở nông thôn. Trong những ngày rằm mùa thu, cả thành phố Seoul dường như vắng lặng vì tất cả mọi người lũ lượt kéo nhau về nông thôn để ăn tết. Họ xem đây là ngày hội truyền thống dòng họ và gia đình. Người giữ chức to đến mấy, tết Trung thu đều kéo về quê quỳ, lạy, chúc tụng người già rất long trọng. Người già cho tới trẻ nhỏ vui mừng ca hát nhảy múa thâu đêm.

 Trẻ em xưa háo hức mỗi khi Tết Trung thu đến (ảnh tư liệu)

Trẻ em xưa háo hức mỗi khi Tết Trung thu đến (ảnh tư liệu)

Giáo sư Hoàng Chương – Tổng Giám đốc Trung tâm nghiên cứu bảo tồn và phát huy văn hóa dân tộc cho biết, trong dịp sang Hàn Quốc nghiên cứu thì thấy tết Trung thu ở đất nước xứ kim chi này được tổ chức lớn nhất, rầm rộ nhất và kéo dài nhiều ngày nhất. Tết Nguyên đán của họ chỉ tổ chức 1 ngày nhưng tết Trung thu kéo dài từ 3 ngày đến 1 tuần.

Còn Trung thu của người Việt xưa chính là ngày hội của nhân dân vào mùa thu, ngày trăng sáng nhất trong năm. Vào đêm trăng, dân làng tụ tập cùng nhau ngắm trăng, nhìn mặt trăng cầu nguyện mưa thuận gió hòa, cùng nhau bàn bạc chuyện làm ăn, chung tay góp sức chống hạn, chống lũ…

Tết Trung thu ở Hàn Quốc còn được gọi là Tết Chuseok – lễ tạ ơn, ngày tết chính trong năm.

Trong đêm đó, phụ nữ giúp nhau làm bánh, các loại bánh dưới hình thức các con, có những chiếc bánh trung thu to đẹp như mặt trăng. Cũng trong đêm đó họ tổ chức hát tuồng, hát chèo. Chỗ này múa đèn trống quân. Chỗ kia là trẻ được vui chơi, được ăn bánh kẹo…

Cũng theo GS Hoàng Chương, xã hội dần chuyển sang công nghiệp hóa hiện đại hóa vì thế nhu cầu để ngắm trăng, để bàn chuyện mùa màng không còn nên chỉ còn lại niềm vui của bọn trẻ. Vì thế dần dần chúng ta đã biến tết Trung thu là tết của toàn dân thành tết cho trẻ em.

Việc kế thừa này là phù hợp với xu thế phát triển tuy nhiên cái ý nghĩa về tinh thần thì bị mai một đi. Ý nghĩa tinh thần đối với trẻ không chỉ là được ăn, được phát quà mà niềm vui lớn nhất đối với trẻ là được vui chơi.

Ngân Khánh

Báo Gia đìnhXã hội

 

 

Tản mạn Tết trẻ con

GiadinhNet – Ngày mai, các tờ lịch đều ghi ngày âm là 15/8, là Tết Trung thu, hoặc Tết của thiếu nhi như chúng ta đa số nghĩ vậy. Nhưng quý bạn đọc có nhận thấy sự thay đổi gì lạ thường không?

Có phải bởi “biến đổi khí hậu” đang diễn ra vô cùng nghiêm trọng mà Tết Trung thu ngày càng đến sớm hơn? Chính xác phải gọi là “tháng Tết Trung thu”. Bánh trái, quà cáp, đèn lồng, bóng bay… đã ngợp phố từ lâu lắm rồi, dù mai mới đúng ngày. Quý vị để ý mà xem, ví như dăm năm trước, không khí Trung thu chỉ rầm rộ trước 1 tuần là cùng, nửa thập kỷ gần đây thì xôn xao trước nửa tháng, và bây giờ là Trung thu nguyên tháng!

Có thật Trung thu là tết của trẻ con? Tham khảo các tài liệu thì hóa ra chẳng có văn bản chính thức nào thừa nhận điều này ngoài quan niệm bất thành văn của mỗi người lớn chúng ta. Tết Thiếu nhi, Tết trông Trăng, Tết Đoàn viên… hay được gọi tên như thế nào đi nữa, thì quan niệm tuyệt vời kia với ngày 15/8 âm lịch đã khác lắm rồi. Mà e là, dù có văn bản nào công nhận Trung thu là tết chỉ cho trẻ em, thì giờ vẫn vậy mà thôi.

Đương nhiên, trẻ em vẫn được chăm lo, được ăn, được chơi, được chiều chuộng vào dịp này. Nhưng xin nói thật, người lớn “hưởng” Trung thu là chính, chứ miếng bánh nướng bánh dẻo, mấy món đồ chơi, vài trò hoạt náo cho trẻ thì bõ bèn gì. Có lẽ vì thế mới có câu “Trung thu là Tết Thiếu nhi, mà sao người lớn lại đi chơi nhiều…”.

Quảng cáo đang gây sốt của một hệ thống cửa hàng thời trang có “bật mí” mấy số liệu (mang tính minh họa) như sau: Mỗi năm có 12345 chiếc bánh Trung thu được tặng mà người nhận không sử dụng; có 67890 chiếc bánh ế phải vứt đi, tiêu hủy hoặc làm… từ thiện. Vì thế họ khuyên hãy mua áo in hình bánh Trung thu! Clip thì hài nhưng quả thật rất đáng suy ngẫm, và số liệu thực tế chắc còn gấp nhiều lần.

Những chiếc bánh Trung thu trị giá hàng chục triệu đồng kèm theo những món quà đắt tiền khác người ta dấm dúi qua tay. Những cuộc viếng thăm giữa người lớn nhân ngày… trẻ con. Những hãng bánh xâm chiếm lòng đường vỉa hè, rồi sau Trung thu mang cả núi hàng thừa mứa đi đâu không rõ. Những giá trị đích thực của Trung thu như “trông Trăng”, “đoàn viên” giờ chỉ còn là hoài niệm của rất nhiều người… Tất cả như thế, xin hỏi, Trung thu bây giờ là ngày gì và của ai?

Bây giờ, mấy người được trải nghiệm cảm giác tuyệt vời giữa đêm trăng rằm: Cả gia đình ngồi quây quần bên hiên nhà, dưới ánh trăng sáng vằng vặc, dưới mâm là một cái bánh nướng, một cái bánh dẻo, cùng bánh đa – cùi dừa… Và chẳng vứt đi đâu một miếng nào.

Việt Nguyễn